چرا گرمای امسال نمی خواهد تمام شود ما خودمان عامل ادامه تابستان هستیم؟
به گزارش موزیک خوان، گل سپید: بطور معمول حتی در گرم ترین روزهای سال، به هنگام شب در روستاها یا مناطق ییلاقی، شاهد کاهش محسوس دما هستیم و هوا بمراتب مطبوع تر و دل نشین تر می شود ولی در کلان شهرها این اتفاق نمی افتد.
غزال زیاری- تقویم نجومی به ما می گوید، با عبور از نیمه مرداد و حرکت به سوی شهریور، طول روزها بتدریج کوتاه تر شده و زاویه تابش خورشید نسبت به نیم کره شمالی، ملایم تر می شود؛ درنتیجه، منطقی آنست که هرچند کم کم و تدریجی، شاهد کاهش دمای هوا باشیم.
اما در واقعیت اوضاع به نحو دیگری است و اینروزها بازهم داغ ترین روزهای سال را پشت سر می گذاریم؛ این پدیده که برای بسیاری از افراد گیج کننده است، در دنیای علم هواشناسی و فیزیک شهری، یک «تأخیر فصلی» بطورکامل شناخته شده است که با متغیرهای محیطی دیگری مثل توسعه یافتن شهرها و الگوهای مصرف انرژی ترکیب شده و معجونی از گرمای طاقت فرسا را بوجود آورده که بعید است درحال حاضر دست از سر ما بردارد.
چرا پس از انقلاب تابستانی، گرمای تابستان تمام نمی شود؟
تصور عمومی این است که اوج گرمای سال باید در اول تیرماه (انقلاب تابستانی) باشد؛ چونکه در این زمان، زمین بیشترین میزان تابش خورشیدی را دریافت می کند؛ اما فیزیک جو و اقیانوس ها تابع این قاعده ساده نیستند. علت این پدیده، مفهومی به نام «تأخیر فصلی» است.
زمین، مخصوصاً توده های خشکی و اقیانوس ها، ظرفیت گرمایی خیلی بالایی دارند. همانطور که پس از خاموش کردن شعله گاز، کتری فورا سرد نمی شود و مدتی طول می کشد تا انرژی ذخیره شده اش را از دست بدهد، اتمسفر زمین و بدنه های آبی هم برای جذب و پس از آن، آزادسازی انرژی خورشیدی به زمان نیاز دارند. درواقع، در طول تیر و مرداد، مقدار انرژی ای که زمین از خورشید جذب می کند، بازهم بیشتر از انرژی ای است که بازتاب می دهد.
این انباشت انرژی، موجب می شود که پیک حرارتی با چند هفته تاخیر نسبت به حداکثر تابش خورشید رخ دهد؛ بنابراین، شهریورماه در خیلی از نقاط جهان، ادامه سناریوی حرارتی مرداد است که حالا به سبب اینرسی حرارتی زمین، به نقطه اشباع رسیده است.
دره های بتنی؛ چرا شهرها شب ها خنک نمی شوند؟
معمولاً حتی در گرم ترین روزهای سال، به هنگام شب در روستاها یا مناطق ییلاقی، شاهد کاهش محسوس دما هستیم و هوا به مراتب مطبوع تر و دل نشین تر می شود ولی در کلان شهرها این اتفاق نمی افتد. چرا؟ دلیل اصلی این مسئله پدیده ای به نام «جزیره گرمایی شهری» است.
ساختمان های بلند، آسفالت خیابان ها و سطوح بتنی، برعکس پوشش گیاهی و خاک، ضریب بازتاب پایینی دارند. بدین معنا که در طول روز حجم عظیمی از تابش خورشیدی را جذب کرده و به گرما تبدیل می کنند ولی با غروب خورشید، این سطوح برعکس خاک سرد نمی شوند، بلکه مثل یک رادیاتور غول آسا، در ساعات شب، گرمای ذخیره شده در طول روز را به هوای اطراف آزاد می کنند.
علاوه بر این، تراکم ساختمان های بلند در شهرها، پدیده ای به نام «دره شهری» را به وجود می آورد. این هندسه خاص، «ضریب دید آسمان» را کم می کند. به بیان ساده تر، ساختمان های مرتفع مانع از آن می شوند که گرمای زمین در شب به سوی آسمان سرد حرکت نماید (فرآیند تابش مادون قرمز به فضا) و درنتیجه گرما در لایه های پایین جو و در بین ساختمان ها حبس می شود. این همان دلیلی است که حتی در انتها تابستان هم دمای شبانه تهران یا سایر کلان شهرها با مناطق پیرامونی فرق زیادی دارد.
تله حرارتی مدرن؛ نقش معکوس کولرهای گازی
یکی از بحث برانگیزترین عوامل گرمای غیرطبیعی در شهرها، تغییر الگوی سرمایش و استفاده گسترده از کولرهای گازی (AC) است. از دیدگاه ترمودینامیکی، کولرهای گازی، تولید سرما نمی کنند؛ بلکه گرما را جابه جا می کنند.
یک کولرگازی با استفاده از سیکل تبرید، گرمای درون ساختمان را گرفته و با صرف انرژی الکتریکی، آنرا به بیرون از ساختمان و به داخل کوچه و خیابان پمپاژ می کند. طبق قانون دوم ترمودینامیک، این پروسه با تولید گرمای تلفاتی هم راه است. وقتی در یک خیابان متراکم، صدها کولر گازی هم زمان درحال کار هستند، در عمل حجم عظیمی از حرارت مصنوعی به هوای اطراف تزریق می شود.
در مقالاتی درباره ی گرمای آنتروپوژنیک (گرمای تولیدشده توسط انسان)، به این نکته اشاره شده که در کلان شهرهای پرجمعیت، دفع حرارت سیستم های تهویه مطبوع دمای هوای خیابان را بین ۱ تا ۳ درجه سانتی گراد بالا می برد. همین ماجرا موجب می شود که کولرهای گازی برای خنک کردن فضای داخلی، فشار بیشتری تحمل کنند، برق بیشتری مصرف کنند و گرمای بیشتری به بیرون پرتاب نمایند؛ یک سیکل معیوب و خود تقویت کننده که گرمای تابستان را برای شهرنشینان به یک کابوس بی انتها تبدیل میکند.
آیا گریزی از این وضعیت هست؟
گرمای فعلی که در اواخر مرداد آنرا تجربه می نماییم، تلفیقی از یک رویداد طبیعی (اینرسی حرارتی زمین) و یک فاجعه برنامه ریزی شده شهری (جزایر گرمایی و دفع بی رویه حرارت کولرها) است. برای عبور از این وضعیت، برگشت به معماری همساز با اقلیم، افزایش سطوح نفوذپذیر و فضای سبز (برای افزایش نرخ تبخیر و تعرق) و استفاده از فناوری های خنک سازی نوین که دفع حرارت کمتری دارند، تنها راه حل طولانی مدت برای رویارویی با تابستان های همیشه داغ است؛ آن هم در شرایطی که فاکتور گرمایش زمین که موجب افزایش موج های گرما در فصل تابستان در سالیان اخیر شده است را نادیده بگیریم!
منابع: weather، noaa، epa، mdpi
۲۲۷۲۲۷
منبع: newcctv.ir
این مطلب موزیک خوان را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب