موزیک خوان Music Reader
هنر۱۴۰۲ در آینه مهر؛

خبرسازترین اتفاقات حوزه موسیقی در سالی که گذشت

خبرسازترین اتفاقات حوزه موسیقی در سالی که گذشت

به گزارش موزیک خوان، فرایند تولید و ارائه محصولات موسیقایی در سال ۱۴۰۲ باآنکه فراز و نشیب های زیادی داشت اما دربرگیرنده اتفاقاتی بود که رفتن به بعضی از آنها می تواند مشتمل بر بازخوانی قصه های جالبی باشد.



خبرگزاری مهر -گروه هنر-علیرضا سعیدی؛ بدون شک سال ۱۴۰۲ برای موسیقی ایران دربرگیرنده رویدادها و اتفاقاتی بود که رجوع باردیگر به آنها می تواند مشتمل بر مطالعه و بازخوانی قصه ها و روایت هایی باشد که بعضی از آنها در گستره فهم هنرمندان و مخاطبان، قصه هایی تلخ و ناخوشایند و برخی دیگر از حکایت هایش اتفاقات شیرینی بود که هم برای فعالان عرصه موسیقی و هم برای مخاطبانش، انتقال دهنده حس و حال خوبی شد و توانست در حافظه شنیداری شان جایگاه بالایی پیدا کند.
فرآیندی بشدت پرفراز و نشیب که نشات گرفته از آن چه «خوب» یا «بد» در جامعه اتفاق افتاد، گرفتار تغییر و تحول شد و شرایطی را ایجاد کرد که جریان موسیقی همچنان بعنوان یکی از مهم ترین عناصر در دگرگونی رفتار اجتماعی شهروندان، تاثیر مستقیمی بر جای بگذارد.
این مسیر باآنکه به سبب حجم گسترده ملاحظات و اظهارنظرهای کارشناسانه ای که در حوزه موسیقی وجود دارد، هنوز نمی تواند همچون سینما در شرایط متفاوت تری قرار گیرد، اما بی شک یکی از مهم ترین مؤلفه های هنری برای پیشرفت و ارتقای نظام اقتصادی فرهنگ و هنر است. حالا موسیقی در ردیف یکی از بهترین بسترها برای کسب درآمد و بازاریابی فعالیتهای فرهنگی هنری دنیا قرار گرفته و می تواند برای آن چه از آن بعنوان منافع اقتصادی یاد می نماییم، ایفای نقش کند.
شرایطی که فارغ از آن چه در موسیقی پاپ کم و بیش تجربه شده، هنوز نتوانسته در قاعده ای نظام مند مبتنی بر توسعه اقتصادی نقش ایفا کند. چارچوبی که بنظر می رسد با عنایت به کسب تجربیاتی که دراین زمینه به دست آمده، می تواند بستر مناسبی برای تمرکز و تحلیل بیشتر باشد و فضا را به سمت و سویی هدایت کند که نظام اقتصادی موسیقی ایران در توسعه اقتصادی کشورمان نقش ایفا کند.
آنچه می خوانید نگاهی کوتاه به بعضی از مهم ترین رویدادها و اتفاقات موسیقایی کشورمان به انتخاب گروه هنر خبرگزاری مهر است که به نسبت دیگر رویدادهای موسیقایی سال ۱۴۰۲ از اهمیت و گستردگی رسانه ای وسیع تری برخوردار بودند. اتفاقاتی که بعضی از آنها دربرگیرنده رویدادهایی ناراحت کننده، بعضی از آنها امیدبخش و برخی هم مشتمل بر دقت و واکاوی باردیگر ای است که رجوع به آنها و آن چه پیش روی مخاطبان قرار گرفته است می تواند دربرگیرنده تجربه های خوبی برای انجام کارهای پیش رو باشد.

روایت اول؛ «سند موسیقی» سر انجام تدوین و تصویب شد
روز چهارم اردیبهشت ماه سال ۱۴۰۲ بود که محمدمهدی اسماعیلی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در حالی به تشریح جزئیات تازه ترین جلسه شورای هنر پرداخت که در آن به مبحث بررسی «سند موسیقی» اشاراتی داشت. فرآیندی که ماجرای تدوین و تصویب آن از سال ها پیش محل بحث و چالش فراوانی بود و صحبت های وزیر ارشاد بحث تصویب آنرا وارد فرایند جدیدی کرد.
اسماعیلی در این خبر اظهار داشته بود: بررسی و تصویب اسناد حوزه های مختلف هنری سال جاری (سال ۱۴۰۲) بعنوان مأموریتی مهم در دستور کار شورای هنر کشور قرار گرفته است؛ در همین راستا «سند موسیقی» بعنوان یکی از دستور جلسات اولین جلسه شورای هنر در سال ۱۴۰۲ مورد بررسی اعضا قرار می گیرد و امیدواریم با بررسی بندهای این سند در چندین جلسه به تصویب شورای هنر کشور برسد.
پس از انتشار این خبر بود که ماجرای بررسی «سند موسیقی» ابتدا با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و تعدادی دیگر از مدیران مجموعه های دولتی و غیردولتی در رابطه با حوزه موسیقی بررسی دوباره شد. این در حالی بود که محمدمهدی اسماعیلی در مرداد ماه از شروع به کار فرایند تدوین این سند اطلاع داد و اظهار داشت: بر اساس گزارش های عرضه شده، پیش نویسی از «سند موسیقی» به صورت خلاصه تهیه شده و مقرر است به صورت جامع در جلسات بعد بندهای این سند مورد بررسی شورای هنر قرار گیرد.
ماجراهای طولانی در ارتباط با «سند موسیقی» ادامه داشت تا این که محمداله یاری مدیرکل وقت دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی روز هشتم شهریور ماه از بررسی نهایی متن پیش نویس «سند موسیقی» توسط شورای هنر اطلاع داد.
در روز بیستم شهریور ماه بود که جلسه شورای هنر به ریاست محمدمهدی اسماعیلی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، دبیری محمدحسین ایمانی خوشخو و حضور حجت الاسلام عبدالحسین خسروپناه دبیر شورایعالی انقلاب فرهنگی با دستور ادامه بررسی سند ملی موسیقی کشور برگزار و تدوین «سند ملی موسیقی» به پایان رسید.
با پایان گرفتن تدوین سند، روز یازدهم آذر ماه غلامرضا بصیرنیا دبیر شورای معین شورایعالی انقلاب فرهنگی از تصویب «سند موسیقی» در پنج فصل اطلاع داد و اظهار داشت: تدوین «سند ملی موسیقی» یکی از زیر سندهای نقشه مهندسی فرهنگی در سال ۱۳۹۹ به وزارت فرهنگ و ارشاد واگذار شده بود تا با همکاری سازمان صدا و سیما و سازمان تبلیغات اسلامی آنرا برای ساماندهی وضعیت موسیقی، ارتقای سطح فرهنگی، هنری و علمی فعالیتهای جامعه موسیقایی کشور، معرفی موسیقی فاخر ایرانی در سطح بین المللی، ساماندهی و بهینه سازی تعاملات بین المللی در زمینه موسیقی و مقابله قانونی و نظام مند با آثار موسیقایی مبتذل و غیرقانونی تدوین کند. به همین دلیل در این نشست این سند هم بررسی گردید و در پنج سرفصل مبانی، ارزش ها و اصول، اهداف، سیاست های کلان، اقدامات و الزامات اجرایی به تصویب رسید. مطابق «سند ملی موسیقی»، ستاد اجرایی موسیقی کشور با عضویت نهادهای مرتبط در وزارت فرهنگ و ارشاد تشکیل می شود و شیوه نامه اجرایی و نگاشت نهادی برنامه اجرایی را تدوین و بعد از تصویب در شورای هنر اجرا می کند.
سرانجام در روز بیست و هشتم آذر ماه بود که جلسه ۸۹۲ شورایعالی انقلاب فرهنگی به ریاست حجت الاسلام سیدابراهیم رئیسی رئیس جمهور، محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی و حجت الاسلام محسنی اژه ای رئیس قوه قضاییه در محل نهاد ریاست جمهوری برگزار و طی آن حجت الاسلام و المسلمین عبدالحسین خسروپناه دبیر شورایعالی انقلاب فرهنگی در حاشیه این جلسه در جمع خبرنگاران اظهار نمود: در جلسه امروز «سند ملی موسیقی» تصویب نهایی شد، این سند یکی از اسناد مهمی بود که سال ها در شورا مانده و پیرامونش بحث های مختلف شده بود، نظر مقام معظم رهبری و فقها در این زمینه دریافت شده بود که در نهایت بعد از جلسات مختلف در شورای معین به تصویب نهایی در شورایعالی رسید. این در صورتی است خانه موسیقی و هنرمندان این رشته در تدوین این سند نقش مؤثری داشتند.

روایت دوم؛ وقتی وزیر برای اخراج دسته جمعی پادرمیانی می کند
کمبود برنامه ای مدون برای اجرای کنسرت به همراه نامشخص بودن وضعیت رهبری ارکستر، همچون نکات مهمی و مبهمی بود که طی ماه های پایانی سال ۱۴۰۱ بعد از عبور از بحران کرونا و ماه های ابتدایی سال ۱۴۰۲، فعالیت ارکستر سمفونیک تهران را با ابهاماتی مواجه کرد. وضعیتی که به نظر می آمد، می بایست هرچه سریعتر مدیران و شورای هنری اش را مجبور به اظهار نظر و تشریح شرایط موجود کند. فرآیندی که شاید ریشه هایی از آنرا بتوان از پس اتفاقات و التهابات اخیر جامعه و صد البته شرایط اقتصادی این سالهای کشور جستجو کرد، اما هرچه بود باید وضعیت روشن تری از خویش را به جامعه هدفش عرضه می داد.
شرایطی که سکوت مدت دارش بعد از استعفا و کناره گیری تعدادی از نوازندگان در انتقاد به حضور یکی از هنرمندان صاحب نام و با سابقه موسیقی کشورمان بعنوان رهبر ارکستر، بالاخره در روز بیست و هشتم خرداد ماه با برگزاری نشست خبری سید محمد میرزمانی و هادی آزرم ۲ تن از اعضای شورای هنری ارکستر سمفونیک تهران برای تشریح برنامه های آزمون نوازندگی این مجموعه را شکست ولی مقدمه ای برای شروع یک جنجال عجیب و غریب بود که تا مدت ها تبدیل به یکی از خبرسازترین رویدادهای موسیقی سال ۱۴۰۲ شد.
هادی آرزم نوازنده، مدرس و عضو شورای هنری ارکستر سمفونیک تهران در این جلسه خبری پس از عرضه توضیحاتی در رابطه با جزئیات آزمون نوازندگی ارکستر سمفونیک تهران در پاسخ به پرسشی در خصوص این که آیا خداحافظی و استعفای نوازندگان شناخته شده ارکسترها سبب برگزاری این آزمون شده توضیح داد: ما حالا در حوزه سازهای برنجی نوازنده کم داریم؛ ازاین رو بخش مهمی از این ماجرای آزمون نوازندگی بنا بر این است. البته بازنشسته کردن الزامی برخی از نوازندگان با سابقه که به لحاظ سنی شرایط استخدام ندارند هم معضل دیگری بود که سبب شد که ما در حوزه آزمون نوازندگی اقدامات لازم را انجام دهیم.
سیدمحمد میرزمانی آهنگساز و عضو شورای هنری ارکستر سمفونیک تهران هم در این جلسه رسانه ای که ماجرای بازنشستگی بعضی از هنرمندان بعنوان یکی از مؤلفه های اصلی برگزاری آزمون عنوان شده بود، ضمن تقدیر از نوازندگان ارکستر سمفونیک تهران توضیح داد: متأسفانه قوانینی بوجود آمد که همکاری با نوازنده های بازنشسته و با سابقه دیگر میسر نیست. این حفره ای است که در بدنه ارکستر سمفونیک بوجود آمده و باید برطرف شود. باآنکه در این مورد اقدامات مؤثری انجام شده که امیدواریم با رایزنی های صورت گرفته بتوانیم به نتایج مثبتی برسیم. […] متأسفانه ما در بعضی موارد شاهد می باشیم که برخی نوازندگان فکر می کنند دیگر نباید تلاشی داشته باشند و به نظر من این آزمون ها سبب می شود که سطح علمی و کیفی نوازندگان ارتقا پیدا کند.
این آهنگساز پیشکسوت موسیقی کشورمان که از پشت پرده ماجرای حاشیه ساز ارکستر سمفونیک تهران با خبر بود اما نمی خواست تا فضای موجود در ارکسترها را بیشتر از این ملتهب کند، در قسمت دیگری از این نشست هم در رابطه با سرنوشت آینده ارکستر و انتخاب رهبر دائم این مجموعه مهم اظهار داشت: شورای هنری ارکستر نهایت تلاش خویش را انجام داد تا بهترین گزینه ها را برای رهبری دائم ارکستر انتخاب نماید. دراین زمینه نصیر حیدریان بهترین گزینه برای ما بود. اما متأسفانه گرفتار شرایطی شدیم که سبب شد آقای حیدریان را از دست بدهیم. ما فکر می کردیم این هنرمند باز می گردد اما متأسفانه این فضا امکان پذیر نشد و ما به دنبال انتخابهای دیگری بودیم که آقای منوچهر صهبایی یکی از این افراد بود و امیدوارم مشکل خاصی پیش نیاید و بتوانیم با این هنرمند همکاری مان را ادامه دهیم.
با معرفی منوچهر صهبایی بعنوان رهبر دائم ارکستر سمفونیک تهران در این جلسه خبری که مدتی بعد خبر انتصاب رسمی وی هم در رسانه ها انتشار یافت، شرایط این مجموعه هم گرفتار تغییر و تحولات زیادی شد. تغییراتی که از پس ماجراهای در ارتباط با انتخاب نشدن نصیر حیدریان و برگزاری آزمون نوازندگی در تیر ماه، ماجرای در ارتباط با ارکسترها را وارد فاز جدیدی کرد. کما این که طی همین ایام اخبار در ارتباط با برگزاری آزمون نوازندگی ارکستر سمفونیک تهران انتشار یافت، خبرهایی هم در خصوص قطع همکاری بنیاد رودکی با ۴۰ نوازنده حاضر در این ارکستر به گوش می رسید.
گویا بعضی از دلایلی که به تصمیم برای قطع همکاری با این ۴۰ نوازنده منجر شده، در ارتباط با آزمون اخیر ارکسترهای بنیاد رودکی بود که با اعتراض برخی از نوازنده ها هم مواجه و همین مساله سبب شده تا ادامه اعتراضات، به قطع همکاری آنها با بنیاد رودکی بینجامد. این در حالی بود که انتقاد به تصمیمات هیأت ژوری در زمینه نحوه برگزاری آزمون ها، اصرار شورای ارکسترها برای آزمون از نوازندگان ثابت و باسابقه ارکسترها طی سالهای اخیر، کم توجهی به مطالبات نوازندگان در حوزه های مختلف صنفی و فعالیتهای در رابطه با آنها در بدنه ارکستر و مواردی از این دست همچون مواردی است که پیرامون قطع همکاری با نوازندگان ارکسترها مطرح می شد.
ماجرای کناره گیری نوازندگان ارکستر همچنان مورد مهم خبرهای موسیقی بود. شرایطی که باآنکه مهدی سالم مدیرعامل وقت بنیاد رودکی هم در رابطه با آن توضیحاتی را عرضه کرد، اما گویا حاشیه های در ارتباط با این کناره گیری یا اخراج تمامی نداشت و توضیحات بعدی بنیاد رودکی در رابطه با این شرایط به وجود آمده هم ماجرا را پیچیده تر کرد. این ماجرای پرحاشیه هم ادامه داشت تا این که محمدمهدی اسماعیلی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در جلسه ای که با حضور نمایندگان ۴۰ نوازنده اخراجی ارکستر سمفونیک تهران برگزار شد، دستور فوری را برای بازگشت خیلی از این نوازندگان صادر کرد.
پیرو این دستور وزیر بود که مرکز اطلاع رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با انتشاری خبری به نقل از مهدی سالم اعلام نمود: پیرو دستور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در رابطه با پیگیری مطالبات صنفی چند تن از نوازندگان ارکستر سمفونیک تهران کمیته پیگیری در این خصوص تشکیل شد. این دستور با توجه به توجه خاص وزیر محترم در خصوص رفع مشکلات صنفی اصحاب فرهنگ و هنر در حوزه های مختلف صادر گردیده است. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخشی از این دستور تاکید ویژه ای بر تأمین مطالبات صنفی همه هنرمندان و به خصوص اعضای ارکستر تهران داشته است.
درهمین اثنا بود که منوچهر صهبایی بعنوان رهبر دائم ارکستر سمفونیک تهران ارائه شد. روندی که بیم آن می رفت که ماجرای ادامه دار کناره گیری یا اخراج نوازندگان همچنان ادامه پیدا کند. اما با ورود وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ماجرا روند آرام تری به خود گرفت و برپایه آن چه در محافل غیرخبری و بروشور کنسرتهای ارکستر سمفونیک دیده می شود، تعداد زیادی از نوازندگان خارج شده از ارکستر به این مجموعه بازگشته اند.

روایت سوم؛ یک زمین لرزه چند ریشتری در جشنواره موسیقی نواحی
جشنواره موسیقی نواحی یکی از مهم ترین رویدادهای ملی در حوزه موسیقی کشورمان است که طی سالهای قبل پس از یک رخوت چندین ساله، فصل تازه فعالیتهای خویش را در شهر کرمان برگزار کرد. رویدادی که درگذشته به واسطه راهبری و ریل گذاری هنرمندانی چون محمدرضا درویشی از پژوهشگران و آهنگسازان صاحب نام موسیقی ایرانی توانست جریان مؤثری را پیش روی هنرمندان این حوزه قرار دهد. جریانی که باآنکه معطوف به برگزاری کنسرت آن هم در یک فرایند چند روزه جشنواره ای بود اما هرچه بود آغاز کننده مسیری بود که بعدها منجر به اتفاقات خوبی در حوزه موسیقی اقوام ایران شد و طبیعتاً اگر این روند در یک مقطع زمانی متوقف نمی شد، اساسا می توانست بیشتر از اینها در جریان و فرایند تولید و عرضه محصولات موسیقایی این حوزه حرف برای گفتن داشته باشد. روندی که باآنکه پس از مدت ها توقف باردیگر به میزبانی کرمان به این رویداد مهم و ملی حیاتی باردیگر داد اما بدون شک با نقطه نظراتی مواجه بود که می بایست روی تمامی این کنش ها تمرکز بیشتری کرد.
جشنواره موسیقی نواحی در این چند سال کج دار و مریز به کار خود ادامه می داد، تا این که یک بار و با تصمیم شورای سیاست گذاری این رویداد برای اولین بار در این چند سال ابتدا در پنج منطقه و سپس در چارچوب بخشی معروف به «بخش ملی» به میزبانی تهران کار خویش را تمام کرد.
پایانی که باآنکه قرار بود قالبی بین المللی داشته باشد، اما جور دیگری ساماندهی شد و در نهایت با حال و هوایی متفاوت تر از آن چه سراغ داشتیم پیش روی مخاطبان قرار گرفت. فرآیندی که بدون شک برای دنبال کنندگان این رویداد به سبب تغییر ساختاری که پیش آمده بود، به مثابه وقوع زمین لرزه ای چند ریشتری بود که می بایست در رابطه با تأثیرات مثبت و منفی اش، نشست های صدمه شناسی گوناگونی اجرا شود.
بخش نخست شانزدهمین جشنواره موسیقی نواحی ایران به دبیری محمدعلی مرآتی و در یک گستره ملی به همت دفتر موسیقی معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، توسط انجمن موسیقی ایران و با همکاری ادارات کل فرهنگ و ارشاد استانهای سراسر کشور به صورت منطقه ای و غیر رقابتی، طی روزهای ششم تا بیست و سوم تیر به میزبانی ۵ استان؛ گلستان (۶ الی ۸ تیر)، چهارمحال و بختیاری (۱۰ تا ۱۲ تیر)، آذربایجان شرقی (۱۴ تا ۱۶ تیر)، کرمانشاه (۱۷ تا ۱۹ تیر) و کرمان (۲۱ تا ۲۳ تیر) برگزار گردید.
بر این اساس مرحله منطقه ای این جشنواره با حضور گسترده هنرمندان موسیقی نواحی از استانهای تهران، قزوین، مازندران، خراسان شمالی، سمنان، گلستان، البرز، و قم با برگزاری در استان گلستان بعنوان منطقه اول، استانهای اصفهان، فارس، بوشهر، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد و خوزستان با برگزاری در استان چهارمحال و بختیاری بعنوان منطقه دوم، استانهای آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، زنجان و گیلان با برگزاری در استان آذربایجان شرقی بعنوان منطقه سوم، استانهای کرمانشاه، ایلام، لرستان، همدان، مرکزی و کردستان با برگزاری در استان کرمانشاه بعنوان منطقه چهارم، استانهای خراسان رضوی، خراسان جنوبی، کرمان، یزد، سیستان و بلوچستان و هرمزگان با برگزاری در استان کرمان بعنوان منطقه پنجم پیش روی مخاطبان قرار گرفت.
محمدعلی مراتی دبیر شانزدهمین جشنواره موسیقی نواحی ایران، در رابطه با جزئیات این رویداد موسیقایی که برای اولین بار در پنج منطقه و ۲ بخش «جشنواره منطقه ای نواحی ایران» و «جشنواره ملی - بین المللی» با هدف نزدیک شدن به طرح «ایران فرهنگی» و وحدت در کثرت موسیقایی برگزار می شد، اظهار داشت: سال جاری (سال ۱۴۰۲) مقرر شد که جشنواره شانزدهم موسیقی نواحی با هدف تعالی و بهینه تر شدن و همینطور استفاده از ظرفیت سایر استان ها و فراگیری آن در پنج منطقه اجرا شود. این در حالیست که روند انتخاب استان ها برای برگزاری جشنواره موسیقی نواحی تقریبا یک سال به طول انجامیده است. برهمین اساس ما تلاش کرده ایم که انتخاب محل برگزاری جشنواره با طرح «ساتراپی» وزارت کشور که ایران را به پنج منطقه اجتماعی تقسیم کرده است، هماهنگ باشیم.
اگرچه طرح محمدعلی مرآتی بعنوان یکی از مدرسان شناخته شده و صاحب نظر اتنوموزیکلوژی می تواند از جهاتی یکی از طرح های مؤثر برای بهتر دیده و شنیده شدن موسیقی نواحی ایران میان مردم ایران و دیگر کشورها به حساب آید، اما بدون شک این نوع نگاه با واکنش های مثبت و منفی زیادی رو به رو است که می بایست در کرسی های دانشگاهی و رسانه ای مورد تحلیل، واکاوی و نقد بیشتری قرار گیرد تا بتوان به چارچوب درستی در حوزه برگزاری جشنواره ها رسید. جشنواره هایی که می بایست مقدمه ای برای دیگر اجراهای در رابطه با موسیقی اقوام ایران در طول سال باشد.
به هر ترتیب پرونده مرحله ملی شانزدهمین جشنواره موسیقی نواحی ایران که قرار بود نقش بخش بین الملل جشنواره را هم ایفا کند، از ۱۶ تا ۱۹ دی در تهران و به میزبانی تالار رودکی با ۲ بخش «اجرای صحنه ای» و «پژوهشی» بسته شد.
رویدادی که در نهایت با برگزاری یک مراسم اختتامیه محدود که یکی از نکات مثبت آن اعطای مدرک درجه یک هنری به پنج استاد موسیقی نواحی در حضور وزیر ارشاد و همینطور انتخاب زود هنگام محمدعلی مرآتی بعنوان دبیر دوره بعد بود توانست به سبب تغییر و تحولات ساختاری اش تبدیل به یکی از خبرسازترین رویدادهای موسیقی در سال ۱۴۰۲ شود.

روایت چهارم؛ برگزاری دوره سی و نهم جشنواره بین المللی موسیقی فجر
برگزاری سی و نهمین جشنواره بین المللی موسیقی فجر هم بدون شک یکی از مهم ترین و خبرسازترین رویدادهای موسیقی ایران در سال ۱۴۰۲ شمرده می شود که به سبب کثرت گروههای شرکت کننده و طبیعتاً حواشی که همواره حضور این گروه ها به همراه دارد، مورد توجه رسانه ها قرار می گیرد.
چند روز بعد از معرفی رضا مهدوی از آهنگسازان، نوازندگان و مدرسان موسیقی بعنوان دبیر سی و نهمین جشنواره بین المللی موسیقی فجر که در اواخر تیر ماه به رسانه ها اعلام شد، دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با انتشار گزارشی از برگزاری پنج جلسه شورای سیاست گذاری جشنواره موسیقی فجر برای تعیین چارچوب های اصلی دوره سی و نهم این رویداد ملی اطلاع داد.
این جلسات با حضور محمود سالاری معاون امور هنری، محمد اله یاری مدیر کل دفتر موسیقی و رئیس جشنواره، رضا مهدوی دبیر جشنواره، شاهین فرهت، سیدمحمد میرزمانی، هادی آرزم و محمدعلی مرآتی اعضای شورا و امیرعباس ستایشگر مدیرعامل انجمن موسیقی ایران به صورت منظم و هفتگی برگزار و طراحی چارچوب های اصلی و خط مشی جشنواره، بررسی فراخوان بخش رقابتی و غیررقابتی، تعیین زمان برگزاری و تقویم جشنواره، بخش بین الملل و بخش سرود همچون محورهای گفتگو و تصمیم گیری این شورا بوده اند.
به هر ترتیب از پس برگزاری این جلسات، تصمیم گیری ها و سیاست گذاری ها، سی و نهمین جشنواره موسیقی فجر با تمام اما و اگرهایی که در حاشیه و متن آن قرار دارد، به همت دفتر موسیقی معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، توسط انجمن موسیقی ایران به دبیری رضا مهدوی از ۲۳ تا ۲۸ بهمن سالجاری در قسمت های رقابتی (جایزه باربد) و غیررقابتی همزمان در تهران و استانهای دیگر برگزار گردید.
براساس این گزارش علاوه بر اجراهای مختلفی که در قسمت های مختلف پیش روی مخاطبان قرار گرفت، جایزه باربد، جایزه ترانه، جایزه موسیقی و رسانه، بخش سرود و نشست های پژوهشی برنامه های دیگر این دوره از جشنواره بود. این در حالیست که تجلیل از فضل الله توکل نوازنده و آهنگساز پیشگام موسیقی ایرانی، همایون رحیمیان آهنگساز و رهبر ارکستر، درویش رضا منظمی نوازنده پیشکسوت موسیقی لرستان و اهدای مدرک درجه یک هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به صورت نمادین به سید جلال الدین محمدیان خواننده موسیقی ایرانی بخش های مختلف جشنواره را تشکیل می داد.
در بخش جایزه ترانه محمدمهدی سیار و احمد امیرخلیلی بعنوان نفرات برگزیده انتخاب شدند. ضمن این که در قسمت جایزه گوهرشاد هم موسیقی «تو خورشیدی میون خاک» به خوانندگی سید محسن حسینی بعنوان اثر برگزیده انتخاب گردید.
اما در قسمت معرفی برگزیدگان جایزه باربد این دوره از جشنواره نکیسا هدایت زاده (تصحیح و تشرح رساله ناشناخته در موسیقی از دوره صفوی) و امیرحسین رمضانی (ساختار وجوه اجرایی و امکانات موسیقایی تعزیه در مقایسه با اپرا) به صورت مشترک مقام اول زیرشاخه «رساله های دکتری»، آریا برزن غیبی (بررسی کاربرد و کارکرد موسیقی در حیات فرهنگی اجتماعی زرتشتیان) مقام زیرشاخه «پایان نامه های بین رشته ای»، آرین هاشمی (تجزیه و تحلیل ساختار ملودی در چهار مضراب های سه گاه و چهارگاه از فرامرز پایور، بیست قطعه پرویز مشکاتیان و موج نو از پشنگ کامکار) مقام زیرشاخه «پایان نامه های موسیقی» و امیر شهابی با کتاب (اصول بداهه نوازی موسیقی جز) مقام اول زیرشاخه «کتاب» بخش «رساله و رساله های موسیقی» را کسب کردند.
در بخش تک آهنگ ها میلاد عرفان پور و سید عماد توحیدی با اثر «قلب وطن» در زیرشاخه «موسیقی نواحی و موسیقی دستگاهی» و مصطفی راغب با اثر «حال نامعلوم» در زیر شاخه «موسیقی پاپ» جایزه باربد را دریافت نمودند.
در بخش «آلبوم ها» هم اثر «قاوال مکتبی» با هنرمندی خدایار خدادوست، اثر «سولدوز» با هنرمندی شاهرخ پناهی فرد، اثر «کوارتت زهی» با هنرمندی محمدامین همایی، اثر «گوش کن» با هنرمندی آرشام خرسند پور، اثر «رقص پروانه» با هنرمندی مصطفی مومنیان و اثر «۲۸ رنگ برای نی» با هنرمندی زمان خیری بعنوان آثار برتر معرفی گشتند، این در حالیست که جایزه باربد بخش «آهنگسازی موسیقی دستگاهی» هم به سعید هنرمند برای اثر «گمشده دل» رسید.
در بخش جایزه باربد بهترین خوانندگی موسیقی دستگاهی هم هادی فیض آبادی برای خوانندگی اثر «قاب خیال» جایزه گرفت و مجتبی عسگری برای اثر «گمشده دل» و «هزار آوا» و حسین علیشاپور برای اثر «فصل باران» دیپلم افتخار دریافت نمودند. ضمن این که جایزه ویژه اجرای صحنه ای هم به مهدی محمدنژاد سرپرست گروه «هفت و هشت» تعلق گرفت. این در حالیست که گروه سرود «نوای مهر» از استان چهار محال و بختیاری به سرپرستی امید بابا میرساطحی هم بعنوان گروه برتر بخش سرود جشنواره انتخاب گردید.

روایت پنجم؛ برگزاری ۲ نمایشگاهی که در نوع خود مهم بودند
برگزاری چهارمین دوره نمایشگاه «سازخانه» پس از مدت ها تعطیلی و برگزاری اولین نمایشگاه «صنعت موسیقی»، هم می توانند در ردیف مهم ترین و خبرسازترین رویدادهای موسیقی سال ۱۴۰۲ به حساب آیند.
رویداد «سازخانه» یکی از مجموعه برنامه های در رابطه با خانه موسیقی است که پیش از ماجرای کرونا به واسطه وجود صنفی به نام «کانون سازندگان ساز» در ذیل فعالیتهای خانه موسیقی ایران تبدیل به یکی از مهم ترین و جریان سازترین رویدادهای خانه موسیقی در حوزه ساخت سازهای موسیقی شد.
فرآیندی که متأسفانه از پس حمله وحشیانه ویروس کرونا و اتفاقات اجتماعی این سالهای کشورمان به صورت کامل متوقف شده بود و پس از سه دوره برگزاری نتوانست به راه خود ادامه دهد. تا این که بعد از اما و اگرهای فراوان و رایزنی هایی که در این مورد بخصوص انجام گرفت، این رویداد موسیقایی مجدداً در راه برگزاری افتاد و ماجرا بگونه ای پیش رفت که چهارمین دوره این رویداد از روز بیست و پنجم دیماه به مدت تقریبا یک هفته میزبان مخاطبان موسیقی در تالارها و نگارخانه های مختلف خانه هنرمندان ایران بود.
این نمایشگاه که از پس کمبود فعالیتهای اجرایی هنرمندان موسیقی بخصوص هنرمندان عرصه موسیقی ایرانی که دیگر شرایط برگزاری کنسرت را به سبب هزینه های سنگین آن ندارند، شور و حال خوبی را به فعالان این عرصه داده بود. همینطور برخی از مجموعه های فعال حوزه ساخت ساز در گونه های مختلف موسیقایی هم به عرضه آثار و محصولات خود پرداختند. فرآیندی که جزو معدود دفعاتی بود که هنرمندان و افراد شاخص حوزه موسیقی ایرانی زیر یک سقف گردهم جمع شدند و به تماشای آثار عرضه شده در آن پرداختند.

اما دیگر رویدادی که در سال ۱۴۰۲ توانست تا چند روز جزو رویدادهای خبرساز موسیقی ایران لقب بگیرد، برگزاری اولین نمایشگاه «صنعت موسیقی» با هدف معرفی آخرین دستاوردهای موسیقی و رابطه بیشتر فعالان این حوزه از پنجم تا هشتم دی در محوطه مرکز همایش های برج میلاد تهران به ریاست جلال ذکایی و مدیریت هنری فردین خلعتبری بود. کما این که حضور محمد اله یاری مدیرکل وقت دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در این نمایشگاه و برگزاری نشست های پژوهشی که سرفصل های آن ملهم از انتخاب عناوین پرمساله موسیقی کشورمان بود توانست این رویداد را بعنوان یکی از رویدادهای خبرساز موسیقی معرفی نماید.
این نمایشگاه با دربرگرفتن گروههای کالایی شامل تولیدکنندگان و عرضه کنندگان سازهای موسیقی، آموزشگاه های موسیقی، مراکز پژوهشی حوزه موسیقی، ناشران موسیقی، استودیوهای ضبط صدا، استارت آپ های موسیقی، ناشران کتاب های موسیقی، عرضه کنندگان لوازم صوتی و صدابرداری کوشش کرد مرجع مهمی در فعالیتهای صنفی این حوزه در سال باشد.
«رابطه صنعت موسیقی با اقتصاد ملی و تولید ناخالص ملی»، «قوانین مالکیت فکری آثار موسیقی و نظام حقوقی ایران»، «موسیقی، صنایع خلاق و تحولات تجارت جهانی»، «جایگاه صنفی و حقوقی صنعت موسیقی در نظام برنامه ریزی کشور»، «نقش و تاثیر متقابل موسیقی و تحولات اجتماعی»، «موسیقی و انسان، آرای فقهی و دین» همچون مباحث مطرح شده این نشست های پژوهشی بودند.

به هر ترتیب فرایند تولید، بازاریابی و فروش محصولات موسیقایی در همه قالب هایش به نسبت سال قبل که از پس التهابات و اتفاقات اجتماعی با فراز و نشیب های بسیار زیادی رو به رو شد حداقل در حوزه کنسرتهای موسیقی پاپ تقریبا مسیر خوب و پرمخاطبی را طی کرد، اما سایر گونه های موسیقی به واسطه صدمه پذیری فراوانی که در حوزه مخاطب به سبب فقدان خیلی از مؤلفه ها دارند، آن گونه که باید نتوانستند برای مخاطبان موسیقی عرض اندام کنند. شرایطی که امید می رود در سال ۱۴۰۳ با اجرایی شدن «سند موسیقی» که هنوز از جزئیات آن خبری نیست، شاهد شرایط مطلوب تری در جریان فعالیتهای موسیقی کشورمان بخصوص موسیقی جدی باشیم.


منبع:

1403/01/05
13:26:23
5.0 / 5
173
تگهای خبر: آثار , آموزش , انجمن , جشن
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۳ بعلاوه ۵
موزیک خوان