از سکوت مینیمالیسم تا فریاد گویا روایت هایی از ویرانی بی انسان
به گزارش موزیک خوان، کارشناسان در نشست واکاوی نسبت هنر و جنگ، از نقش هنرمند در ممانعت از دفن حقایق توسط سیاستمداران پرده برداشتند و نسبت به فرو افتادن هنر معاصر در تله زیبایی شناسی ویرانه اخطار دادند.
به گزارش موزیک خوان به نقل از مهر، دومین نشست از سلسله جلسات «هنر و تاب آوری» با مبحث «تاریخ، هنر زیر سایه جنگ»، عصر سه شنبه ۱۵ اردیبهشت در کتابخانه موزه هنرهای معاصر تهران برگزار گردید. در این جلسه، کیوان موسوی اقدم پژوهشگر هنر و محمدرضا مریدی جامعه شناس هنر به سخنرانی و گفتگو پیرامون نسبت هنر و جنگ، نقش هنرمندان در بازنمایی ویرانی و ظرفیتهای تاب آوری در وضعیت بحرانی پرداختند. موسوی اقدم سخنرانی خویش را با این پرسش بنیادین که هنر در زمان جنگ اصلاً چه ضرورتی دارد؟ شروع کرد. وی با الهام از تجربه عینی یک جراح جنگی در خط مقدم جنگ ایران و عراق، ۲ جریان اصلی هنر در زمان جنگ را از هم متمایز ساخت؛ نخست، هنر پروپاگاندا و مدح جنگ شامل ستایش جنگاوران، پوسترها و دیوارنگاری های تبلیغاتی و دوم، هنر ضدجنگ که از راه سکوت، امتناع از شعار و القای حس بی ثباتی عمل می کند. به نقل از ایشان، مینیمالیسم آمریکا در اوج جنگ ویتنام نمونه بارزی از این جریان دوم است؛ آثاری مانند «کمال خمیده» از ریچارد سرا که بدون هیچ شعار سیاسی مستقیم، ترس و ناامنی را ملموس می کنند. در بخشی از نشست، موسوی اقدم از عکاسی های بهمن جلالی با عنوان «ویرانی بی انسان»، آثار نصرت الله مسلمیان، سمیرا امیرقاسمی، شادی قدیریان و نشاط ابراهیمی یاد کرد و همینطور تفاوت بنیادین میان روایت جنگ در شاهنامه - بخصوص داستان رستم و سهراب که در آن مرز خیر و شر محو می شود - با نقاشی قهوه خانه ای را که مبتنی بر دوگانه صریح خیر و شر است، برجسته ساخت. موسوی اقدم در جمع بندی تاکید کرد: هنر در زمان جنگ نه فقط ثبت یا نفی رویدادها، بلکه «پنجره ای به حقیقت پیچیده» است که پرسش را زنده نگه می دارد و تاب آوری در هنر نه به مفهوم بازگشت به هنجارهای پیشین، بلکه خلق هنجاری تازه در دل ویرانی معنا می شود. مریدی با نگاهی جامعه شناختی بحث خویش را با نقد «انکار ویرانی» توسط دو سوی جنگ شروع کرد و اظهار داشت: در زمان جنگ، سیاست مداران و نظام ها روایت را در دست می گیرند و هنرمندان به حاشیه رانده می شوند اما بعد از پایان جنگ، نوبت هنرمندان است که یادمان ها را بسازند. چه یادمان های شجاعت، چه تصویر ضعف ها و ویرانی ها. وی تاکید کرد: هنرمندان کسانی هستند که اجازه نمی دهند سیاست مداران ویرانی جنگ را دفن کنند. مریدی، ویرانی را استعاره ای اخلاقی، سیاسی و زیبایی شناختی دانست و اضافه کرد: از پیام زودگذری دنیا در قرون وسطی، تا تنبیه اجتماعی و کیفر سیاسی در قرن هجدهم (دوران انقلاب فرانسه و مشروطه انگلستان)، تا «ولع دیدن ویرانه ها» در دوره رمانتیسیسم که بعداً در صنعت فرهنگ کالایی شد، در این حیطه قرار می گیرد. وی اخطار داد که امروز بخش زیادی از هنر معاصر گرفتار «تله زیبایی شناسی ویرانه» شده است یعنی به جای نقد ساختارهای سیاسی و اقتصادی، صرفا به زیباسازی فاجعه می پردازد. این جامعه شناس ضمن اشاره به نمونه هایی مانند فرانسیسکو گویا و اوتو دیکس تاکید کرد که هنرمند باید از این تله بیرون رود و در جمع بندی خود اظهار داشت: سیاست مداران ویرانی جنگ را دفن می کنند. هنرمندان این ویرانی ها را پیش روی ما می گذارند تا بگویند از هر سمت نگاه کنید، چقدر ویرانی داریم. در آخر این نشست، ۲ سخنران بر نقش هنرمند در مقاومت در مقابل فراموشی و کالایی شدن فاجعه تاکید و تاب آوری را نه بازگشت به وضع پیشین، بلکه خلق معنایی تازه و هنجاری نو در دل ویرانی تعریف کردند. گفتگوی پایانی میان موسوی اقدم و مریدی نشان داد که رویکرد میان رشته ای رویداد «تاریخ هنر و جامعه شناسی هنر» توانسته زمینه ساز تحلیلی ژرف از نسبت میان تجربه جنگ، تولید اثر هنری و ظرفیتهای تاب آوری در وضعیت بحرانی باشد.
منبع: موزیك خوان
این مطلب موزیک خوان را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب